Slagschaduw

Hoe het aanvoelt

Binnenshuis lijkt het effect op de spaken van een autowiel die de zon vangen — een snelle licht-donkerpuls die enkele seconden tot meer dan een uur kan duren, afhankelijk van de stand van de zon en de rotatiesnelheid van de turbine.

Voor sommige mensen, vooral wie gevoelig is voor knipperend licht, kan dit hoofdpijn, vermoeide ogen, angst en concentratieproblemen veroorzaken. Het is het meest storend bij zonsopgang en zonsondergang, wanneer de zon laag staat en de schaduw het langst is.

Wanneer en waar het gebeurt

Slagschaduw hangt af van de locatie van de turbine ten opzichte van zowel de zon als je woning. Het is het ergst wanneer de zon laag aan de hemel staat en de turbine zich recht tussen jou en de richting van zonsopgang of zonsondergang bevindt.

Omdat de baan van de zon verandert met de seizoenen, moet een slagschaduwbeoordeling het hele jaar bestrijken, niet slechts één momentopname. Een turbine die 's zomers geen slagschaduw veroorzaakt, kan 's winters vaak slagschaduw geven.

Wat de VLAREM-norm zegt

In Vlaanderen mag een woning maximaal 30 minuten slagschaduw per dag en 8 uur per jaar ondervinden. Turbines krijgen daarom een systeem dat per woning bijhoudt hoeveel slagschaduw al is opgebouwd en de rotor tijdelijk stillegt zodra de grens in zicht komt.

Op papier klinkt dat sluitend. In de praktijk zitten er belangrijke gaten in die bescherming.

Je tuin en terras vallen buiten de norm

De norm geldt alleen voor woningen. Slagschaduw op niet-woningobjecten wordt buiten beschouwing gelaten, en er bestaat dus geen enkele limiet op de slagschaduw die op je terras, in je tuin of op een speelplaats valt. Waar de wet 8 uur per jaar toelaat op je gevel, kan je op je terras vlot een veelvoud daarvan te verwerken krijgen.

Bovendien wordt per woning slechts één referentiepunt beoordeeld. De slagschaduw op de rest van je gevel — andere ramen, andere kamers — telt niet mee in de berekening.

Wat de kaarten niet tonen

Slagschaduwkaarten in vergunningsdossiers tekenen doorgaans de 4-, 8-, 16- en 32-urenlijnen. Er is geen wettelijke verplichting om een nulurenlijn op te nemen, de grens waarbuiten er geen slagschaduw meer valt. Daardoor lijkt de hinderzone kleiner dan ze is: buiten de buitenste getekende lijn kan er nog steeds slagschaduw optreden.

De berekeningen werken bovendien met meerjarige gemiddelden voor zonneschijn. Het gaat dus om een simulatie, niet om een garantie voor jouw specifieke jaar.

Tot slot is er geen transparantie over de werkelijk geregistreerde uren. Je kan het logboek niet rechtstreeks inkijken; je moet het via de milieuambtenaar bij de exploitant laten opvragen.