Geluid & infrageluid

Wat bewoners horen

Dicht bij een turbine is het overheersende geluid vaak een ritmisch "zwiepen" of "bonzen" dat aan- en afzwelt met elke bladomwenteling. Omwonenden omschrijven het als een straaljager die in constante golven overkomt. 's Nachts, wanneer andere geluiden wegvallen, wordt dat patroon opvallender.

Vergelijkingen met "een koelkast van 40 decibel" gaan mank. Een koelkast bromt monotoon; een turbine produceert een repetitief slaggeluid. Denk aan het verschil tussen een kabbelend beekje en een lekkende kraan in de badkamer: de kraan maakt minder lawaai, maar houdt je wél wakker.

De VLAREM-normen

In Vlaanderen geldt voor woongebied binnen 500 meter van industriegebied een grens van 48 dB(A) overdag en 43 dB(A) 's avonds en 's nachts. Ligt je woning verder van industriegebied, dan zakt dat naar 44 dB(A) overdag en 39 dB(A) 's avonds en 's nachts.

Dat verschil van 4 decibel lijkt klein, maar de geluidssterkte verdubbelt ongeveer per 3 decibel erbij. Wie vlak bij een industriezone woont, moet dus wettelijk meer verdragen. In de Mechelse dossiers geven de studiebureaus zelf aan dat de turbines 's avonds en 's nachts in gereduceerde modus moeten draaien om binnen de normen te blijven.

Wat de normen niet meten

De richtwaarden zijn uitgedrukt in dB(A). Die A-weging filtert net het laagfrequente deel van het spectrum grotendeels weg, terwijl windturbines daar een sterke component hebben. Een groot deel van het geproduceerde geluid zit onder de 20 Hz en wordt dus eenvoudigweg niet in rekening gebracht.

Laagfrequent geluid draagt bovendien veel verder dan hoge tonen en wordt minder tegengehouden door muren, ramen en isolatie. Het lichaam functioneert als een membraan en vangt die drukpulsen op, wat kan leiden tot stress, een verhoogde hartslag, slaapproblemen en tinnitus.

Daarnaast werken de normen met tijdsgemiddelden over bijvoorbeeld een uur of een volledige nachtperiode. De hinderlijke pieken van het zwiepende slaggeluid — de amplitudemodulatie — worden zo statistisch uitgevlakt. Een turbine kan op papier slagen en in de praktijk toch onleefbaar zijn.

Waarom afstand telt

Uit onderzoek waar de actiecomités zich op baseren, ondervindt ongeveer 27% van de omwonenden binnen 500 meter hinder tot ernstige hinder. Pas vanaf ongeveer 1.500 meter zakt dat naar minder dan 1%.

Daarom pleiten artsen en audiologen voor een minimumafstand in plaats van een decibelgrens. In Duitsland gelden afstanden van 1.000 meter en in sommige deelstaten tien keer de tiphoogte; Frankrijk hanteert 1.500 meter. Bij de Mechelse plannen ligt de dichtstbijzijnde woning op ongeveer 350 tot 376 meter.